خبرها | ميراث فرهنگی
 
بزرگترين مجسمه تاريخي ايران در غار تنهايي
 
28 شهریور 1390
 
منبع:خبرگزاری میراث فرهنگی



 مجسمه غول پيکر شاپور اول دومين شهريار سلسله ساساني در غاري به همين نام در انتهاي تنگ چوگان و در چهار کيلومتري شهر بيشاپور مهمترين پايتخت ساسانيان در ارتفاع حدود 800 متري از سطح زمين قرار دارد. اين مجسمه با وجود گذشت
1700سال کماکان پابرجاست. با اين وجود، ساماندهي محوطه غار و اين مجسمه تاريخي ضروري است.

خبرگزاري ميراث فرهنگي – گروه ميراث فرهنگي ـ مجسمه شاپور در دهانه غار قرار گرفته‌ و به همين دليل اين غار به نام شاپور معروف شده‌است. بعد از گذشت سال‌ها کماکان سر اين مجسمه سالم است ولي دو دست آن شکسته‌اند. مجسمه واژگون شده‌بود که در سال 1336 توسط ارتش در جاي خود قرار گرفت. اين مجسمه، شاپور را به صورت ايستاده نشان مي‌دهد. با وجود اين ارتفاع 800 متري غار از سطح زمين و نبود مسير دسترسي راحت به ان موجب شده است تعداد کمي از علاقمندان آثار تاريخي موفق به بالارفتن از مسير صعب العبور غار و مشاهده اين مجسمه 7 متري از نزديک شوند.

بي ترديد در صورت مهيا شدن زيرساخت هاي گردشگري اين مجموعه هاي باستاني و بي بديل مي تواند به يکي از اصلي ترين جاذبه هاي تاريخي کشور بدل شود، نبود راه دسترسي مناسب و آسان، نبود اطلاع رسانيهاي شهري و ايجاد تابلوهايي راهنمايي و همچنين عدم ارائه خدمات ديگر براي گردشگران موجب شده است شاپور بزرگ در غار خود با تنهايي خو بگيرد.

غار شاپور در انتهاي تنگ چوگان در سينه کوه و در ارتفاع حدود 800 متري از سطح زمين قرار گرفته اما نه تنها جاده دسترسي به دامنه کوه بسيار نامناسب بوده بلکه هيچگونه راه مناسبي براي انتقال مسافران از دامنه تا خود غار نيز پيش بيني نشده است و اين امر موجب مي شود که بسياري از گردشگران تا نيمه هاي مسير، کوه را طي کرده و به علت خستگي از ادامه راه صرف نظر کنند.

پروفسر رومن گيرشمن باستان شناس فرانسوي كه در بين سالهاي 1314 ش تا 1318 ش منطقه شاپور را مورد كنكاش قرار داده در مورد غار و مجسمه در جلد يک کتاب خود به نام بيشاپور اين چنين گفته است : " اين غار آنچنان به طرف قلب كوهستان پيش رفته است كه تمام كوششهاي ما براي رسيدن به آخرين تالار از تالارهاي اين غار كه با درياچه هاي كوچك از همديگر جدا شده اند، با شكست روبرو شد. در ورودي غار و بر روي يك ميدانگاهي، مجسمه غول پيكري از شاپور اول به ارتفاع بيش از هفت متر برپا بوده است . اين مجسمه را از نوعي ستون سنگي طبيعي به رنگ كرم مايل به زرد تراشيده اند . . . مخفي نمي كنيم كه اين مجسمه براي ما يك معما بود ، مجسمه اي كه در خلوت، به تنهايي  و دور از زندگان، و دور از جاده هاي بزرگ بر پا شده بود. اين امر همان قدر براي ما شگفت آور و غافلگيركننده بود كه تمام آثار و يادمانهاي پيكر تراشي شده روي صخره هاي ايران."

گيرشمن در بخش ديگري از نوشته هاي خود در رابطه با مجسمه شاپور مي گويد: " شاپور پشت به غار كرده است . صورت او با بيني صاف و سبيل و ريشي كه از ميان يك حلقه گذشته تزئين شده است اين نشانه فقط مختص رؤساي دولت و حكومت بوده است ، دور چشمان او را كه در زير كمان ابروان برجسته قرار دارند پلكهاي قوي قرار گرفته است. عنبيه چشم نه گود رفته است و نه طوري نشان داده شده كه نشانگر حركت نگاه باشد . . . چهره شاه احساسي از تسلط و فرمانروايي دارد. اين مجسمه روحيه اي شاهانه، نوعي احساس بزرگ منشي، گرايشي به تفوق انساني، قدرت يك حكمران ايران و غير ايران، قدرتي مطلق و نگاه از بالا دارد كه آن را از طريق قدرتش به انسانيت تحت داوري خود القاء مي كند . حالت شاه به طور خالص و نابي ايراني است . دست چپ او دسته شمشير بلندي را مي فشرد كه از قلاب و بند شمشير كمر آويخته شده است و دست راست را روي كمرگاه گذاشته است."

با وجود اهميت بسيار زياد اين مجسمه غول پيکر باستاني اما محوطه و مسير دست يابي به اين اثر تاريخي به صورت کارشناسي شده و علمي ساماندهي نشده است. در همين حال کارشناسان معتقدند براي تبديل غار شاپور به يک محوطه باستاني استاندارد بايد اقداماتي انجام گيرد.  برخي از اصلي ترين اوليت هاي طرح ساماندهي اين غار و مجسمه باستاني به اين شرح است:

جمع آوري و ساماندهي قطعات پراکنده و شکسته مجسمه: با توجه به اهميت مجسمه شاپور ، کم نظير بودن و در نظر گرفتن شکسته شدن مجسمه در دوره هاي قبل ، قطعاتي از اين مجسمه عظيم در غار به صورت پراکنده موجود است بايد اين قطعات جمع آوري ، ساماندهي و مستند نگاري شوند .
محصور کردن مجسمه بر اساس طرح پيشنهادي: در جهت نگهداري و با توجه به حجم بازديد کنند گان و حفاظت اصولي از مجسمه و قطعات شکسته شده اي که در آيتم شماره يک در کنار مجسمه قرار مي گيرد پيشنهاد مي گردد مجسمه بر اساس طرح پيشنهادي و به متراژ 8 متر طول و 60/8 متر عرض محصور گردد .

استحکام بخشي پله هاي سنگي مسير گردشگري غار شاپور: اين پله هاي که کاملاً به صورت سنگي و بر دامنه پر شيب کوه در نزديکي دهانه غار اجرا شده به دليل عدم اجراي اصولي و نگهداري صحيح دچار تخريب شده اند که اين تخريب بيشتر در محل اتصال کف پله به دامنه پر شيب کوه ديده مي شود .
تعميرات و استحکام بخشي حفاظ هاي کنار پله ها ( نرده ها ) : نرده هاي اجرا به دليل نبود تاسيسات برقي جهت کار هاي جو شکاري کاملاً به صورت لوله اي بوده و داراي ارتفاع نامناسبي جهت حفاظ نرده اي هستند تخريب صورت گرفته بيشتر در لوله هاي روي دسته نرده ها و لوله هاي قائمه اي که در بدنه کوه کوبيده شده ديده مي شود . اين تخريب بيشتر به دليل عدم نگهداري صحيح و اجراي اصولي حفاظ در اين نرده ها به وجود آمده است .متراژ موجود حفاظ هاي نرده ها ي پله هاي غار تقريباً 76 متر يک طرفه است
استحکام بخشي پله ها و صفحه هاي داخل غار: با توجه به عدم نگهداري صحيح و جنس خاک کف غار ، ديوار هايي که جهت صفحه سازي ساخته شده دچار تخريب شده است. تعميرات و ديوار کشي به متراژ 5/10 متر مربع و ايجاد ماهيچه بتوني بر روي ديوار هاي صفحه ها به متراژ 13 متر مربع و استحکام بخشي پله هاي درون غار.

همچنين ايجاد روشنايي حفاظتي در غار شاپور ، پاک سازي محيط و بدنه غار و فرهنگ سازي جهت جلو گيري از اينگونه آسيب ها ، ارائه بروشور گردشگري غار ، طراحي و اجرا سطل زباله در مسير گردشگري غار  از ديگر طرح هاي مورد نياز براي ساماندهي مجسمه و غار تاريخي شاپور است.


 

تبلیغات